اسپرم اهدایی

اسپرم اهدایی نوعی درمان است که در آن مردی که فاقد  منی با کیفیت می باشد، ازاسپرم اهدا کننده ای که سالم و هم نژاد و هم تیپ خودش می باشد جهت باردار کردن همسرش استفاده می کند . گیرندگان اسپرم عمدتا زوج هایی می باشند که شوهر فاقد اسپرم (آزو اسپرم) می باشد.
فرد اهدا کننده پس از انجام آزمایشات و تایید صلاحیت شدن، اسپرم خود را به مراکز ناباروری و یا بانک های اسپرم اهدا می کند، و مشخصات فرد به صورت محرمانه و ناشناس باقی می ماند. اهدا کننده  پدر بیولوژیکی فرزند متولد شده می باشد ولی از لحاظ قانونی پدر کودک محسوب نمی شود، و باید از تمام مسائل قانونی، احساسی و روان شناختی اسپرم اهدایی طی جلسات مشاوره آگاه شود.

دلائل گرفتن اسپرم اهدایی

            زوج هایی که برای فرزند آوری مشکل دارند و مشکل آنها از طرف مرد و غیر قابل درمان می باشد ، از  اسپرم اهدایی برای باردار کردن خانم باید استفاده  کنند .

• آقایانی که در آزمایش منی آنها،  اسپرمی مشاهده نمی شود و در نمونه برداری بیضه هم نشان داده شده که سلولهای اسپرم ساز وجود ندارد.
• زوجهایی که بچه دار می شوند ولی  بچه ها به یک بیماری ارثی شناخته شده و یا  ناشناخته مبتلا می شوند و مشخص می گردد که علت بیماری از جانب شوهر می باشد. (اگر علت ناباروریشان از جانب زن باشد و قابل درمان هم نباشد از تخمک اهدایی استفاده می شود).
• افرادی که در آزمایش اسپرم مشکل خاصی ندارند و همسرشان باردار می شود ولی حاملگی ها سقط می شود و مشخص می گردد که علت سقط وجود ایردای در اسپرم شوهر است.
• افرادی که اسپرم دارند ولی اسپرم ها بی کیفیت یا مرده هستند و به درمان داروئی جواب نمی دهند و انجام آی وی اف (IVF) و یا میکرواینجکش هم موثر نمی شود.

مسائل قانونی و شرعی اسپرم اهدایی

تا بحال (سال1404) مجلس شورای اسلامی راجع به اسپرم اهدایی هیچ نظری نداده است . در مباحث این چنینی که مجلس وارد بحث آن موضوع نشده، آن موضوع نه قانونی است و نه غیر قانونی ، بلکه صحیح ترین عبارتی که میتوان بکار برد این است که بگوئیم غیرقانونی نیست (چون مخالف هیچ قانونی نیست). کار غیر قانونی به اقدامی گفته می شود که مجلس آنرا منع کرده باشد و برای انجام دهندۀ آن کار مجازات تعیین کرده باشد، مثل چاقوکشی ، خیانت در امانت، قتل، سرقت و…
اسپرم اهدایی از نظر قانونی مثل تخمک اهدایی و رحم اجاره ای است، که مجلس راجع به این دو موضوع هم وارد بحث نشده و چیزی تصویب نکرده است. ومی بینیم که تخمک اهدایی و رحم اجاره ای هم بدون دغدغه انجام می شود.
از نظر شرعی  لازم به ذکر است که چون بیش از نصف مراجع تقلید آنرا جایز می دانند این کار  روشی کاملا  شرعی می باشد و اینک نظر مراجع تقلید را  در رابطه با حاملگی از طریق اسپرم اهدایی باهم بررسی می کنیم.

آیت الله خامنه ای: تلقیح منی مرد اجنبی در رحم زن اجنبیه فی نفسه منع شرعی ندارد، ولی از لمس و نظر حرام باید اجتناب کنید.
آیت الله مظاهری(رئیس حوزه علمیه اصفهان): در فرض مذکور جایز است، اما آن بچه ملحق به صاحب اسپرم است.
آیت الله مکارم شیرازی: اگر لقاح نطفه اهدایی و تخمک زن در محیط آزمایشگاه صورت گیرد و جنین حاصله را به رحم منتقل کنند اشکال ندارد.
آیت الله سیستانی: عینا مثل آیت الله مکارم شیرازی نظر داده است.

روش انتقال اسپرم اهدایی

ابتدا زن و شوهر مشاوره ی حضوری می شوند تا مشخص گردد که آیا این بهترین راه حل درمانی که با جان ودل پذیرفته اند این است یا خیر . چناچه نگرانی بابت موضوعی دارند با صحبتهای منطقی سعی می شود نگرانی آنها را مرتفع کنیم . به آنها گوشزد می کنیم که راجع به این مسئله با فامیل وآشنا صحبت نکنند ، و اینکار باید بصو رت رازی بین پزشک و این زوج باقی ماند. اگر لازم باشد آنها را با زوجهای مشابه که با این درمان بچه دارشده اند آشنا می کنیم تا آیندۀ خود را بهتر بتوانند تصّور کنند.
سپس ضمن اینکه خانم شروع به مصرف قرص فولیک اسید و مولتی ویتامین می کند  آزمایشاتی برایش درخواست می شود تا مطمئن شویم اختلال هورمونی موثر در بارداری ندارد . اگر کمبودی ( مثل کمبود ویتامین د ) یا اختلال هورمونی مثل کم کاری تیروئید داشت داروی مناسب تجویز می شود تا آمادگی بهتری برای حاملگی پیدا کند.
در جلسۀ بعدی که ویزیت می شود،  داروی تحریک تخمک گذاری داده می شود تا تخمکهای بیشتر و بهتری تولید شود. دوازده روز بعد از شروع سیکل ماهانه جهت پی بردن به وضعیت تخمک گذاری سونوگرافی وازینال تهیه می شود و در موقع مناسب که اندازۀ فولیکولها بحد لازم رسید، تلقیح اسپرم در مطب ما به روش  آی – یو – آی ( تزریق اسپرم داخل رحم ) انجام می شود.  در مطب  دکتر عنایت الله ایزدی  حدود نیمساعت استراحت می کنید و به منزل می روید. در منزل هم انجام کارهای خانه داری اشکالی ندارد، ولی توصیه می شود که از وسائل الکترونیک مثل موبایل کمتر استفاده کنید، واز انجام کارهای سنگین هم خوداری شود.
اسپرمی  که جهت آی یو آی انتخاب می شود،  از اهداکننده ای گرفته می شود که بیشترین شباهت را به شما داشته باشد. مطابقت رنگ چشم و پوست و موواندازه قد در نظرگرفته می شود. تطابق گروه خونی را نیزاگرخواستید انجام می دهیم. عوارض جزئی که بعد از آِ یو آی ممکن است پیش آید عبارتست از: درد شکم – لکه بینی وتحریک بیش از حد تخمدان که درصورت خفبف بودن نیاز به درمان خاصی ندارد.
شانس حاملگی در خا نمهای جوان  بیشتر است و از 30 سالگی به بعد بتدریج کم می شود. احتمال حامله شدن در سن 40 سالگی حدود یک سوم افراد 30 ساله می باشد. چنانچه خواستید احتمال بارداریتان زیادتر شود خورد و خوراک و سبک زندگیتان را باید اصلاح کنید. مطلب چه کار کنیم که شانس بارداری زیاد شود را مطالعه و به آن عمل کنید.

 روش های اهدای اسپرم

اهدای اسپرم به زوج های داوطلب دریافت اسپرم به دو صورت قابل انجام می باشد. روش آی وی اف (IVF) و آی یو آی (IUI) که در اینجا دو روش را برای شما توضیح می دهیم :

روش IVF : در روش IVF با اسپرم اهدایی، لقاح به صورت مصنوعی و در محیط آزمایشگاه صورت می گیرد. به طوری که چند تخمک بالغ طی یک جراحی از تخمدان گیرندۀ اسپرم جدا شده و با اسپرم اهدایی در محیط آزمایشگاه بارور می شوند. سپس 1-3  تخمک بارورشده(جنین) رابه رحم انتقال می دهند (شکل شماتیک زیر). این روش چون نیازبه تخمک کشی دارد فقط در مراکز ناباروری با صرف هزینۀ 10 برابر IUI انجام می شود.

روش IUI :

در روش IUI بعد از تجویز دارو به خانم گیرنده، احتمال آزادسازی تخمک بالغ  افزایش می یابد. سپس در زمان مناسب اسپرم شسته شده مستقیما بداخل رحم تلقیح می شود تا به سمت لوله های  رحم رفته و با تخمک آزاد شده لقاح انجام شود. درواقع ادامه روند بارداری به صورت طبیعی طی می شود. این روش چون ساده تر است، ارزانتر و در مطب قابل انجام است.

شرایط اهدا کردن اسپرم

برای اهدا کردن اسپرم شرایطی را باید دارا باشید تا بتوانید جزو اهدا کنندگان اسپرم قرار بگیرید. توجه داشته باشید که مشخصات و آزمایشات فرد اهدا کننده به صورت محرمانه نزد مراکز ناباروری خواهد ماند. آزمایشات و ویژگی های اهدای اسپرم به صورت زیر می باشد.

• دارای سن مناسب باشد: بهترین سن برای اهدای اسپرم بین 18 تا 35 سالگی است و با افزایش سن کیفیت اسپرم کاهش می ابد.
• سلامت جسمی:  فرد اهدا کننده باید از سلامت جسمانی برخوردار باشد و فاقد مشکل ژنتیکی و ارثی و اعتیاد باشد. بهرۀ هوشی او هم باید بالاتر از میانگین جامعه باشد.
• سلامت روانی:  اهداکننده نباید به بیماری های روانی مثل مانند اسکیزوفرنی و غیره مبتلا باشد. در واقع از نظر روحی روانی و اجتماعی باید کاملا نرمال باشد.
• سابقه پزشکی سابقه پزشکی فرد اهدا کننده باید مشخص باشد. بنابراین اگر کسانی اطلاع دقیق از سابقه خودشان ندارند مجاز به اهدای اسپرم نیستند.
  قد و وزن متناسب داشته باشد . لاغر بیش از حد نباشد ، چاق هم نباشد . افراد کوتاهتر از 170 سانت پذیرفته نمی شوند. تمام اعضاء صورت هم باید بی عیب باشد.
• تست اسپرموگرام این تست یکی از اصلی ترین آزمایشات اهدای اسپرم است که در آن کیفیت اسپرم شما سنجیده می شود، وباید خوب یا عالی باشد ( ضعیف یا متوسط نباشد).

آزمایش های قبل از اهدا اسپرم

مهم ترین غربالگری های قبل از اهدای اسپرم شامل موارد زیر می باشد :

• آزمایش کیفیت و تعداد اسپرم
• آزمایش گروه خونی و موارد وابسته
• آزمایش بیماریهای مقاربتی و تست اعتیاد
• آزمایش HIV( ایدز)، قند و کراتینین وشمارش سلولهای خونی
• آزمایش هپاتیت B و C و تالاسمی

چرا اسپرم اهدایی

اهدای اسپرم  برای زوج هایی که شوهر مشکل غیرقابل درمانِ ناباروری دارد، موثر، مفید وعاقلانه  است. در بیشتر مراکز ناباروری به این دسته از زوجها پیشنهاد گرفتن جنین اهدایی می شود که غیر اصولی و پرهزینه است. چرا؟ زیرا  زنی را که دارای تخمکهای سالم است(وشوهرش فاقد اسپرم است) می خواهند با تخمک زن غریبه باردار کنند، و هزینۀ بسیار بیشتری هم بگیرند، که این کار غلط است .زیرا زنی که سالم است باید با تخمکهای خودش باردار شود، نه اینکه با تخمک زن غریبه باردار شود و هزینۀ بیشتر هم پرداخت کند.

فرزندآوری موجب نشاط ، آرامش و افزایش ارتباط با فامیل و دوستان می گردد.